ال سی دی لپ تاپ شکست؛ پنل اورجینال یا درجه یک، و هزینه هر کدام

یک ضربه کوچک یا فشاری که هنگام بستن درب به صفحه می آید، کافی است تا ال سی دی لپ تاپ ترک بردارد. صاحب دستگاه معمولا با یک پیشنهاد ساده روبه رو می شود: «اورجینال می خواهید یا درجه یک؟» پاسخ این سوال هم روی هزینه اثر دارد و هم روی اینکه صفحه تازه چند سال دوام بیاورد.

صفحه نمایش یکی از گران ترین قطعه های لپ تاپ است و برخلاف کیبورد یا باتری، با چشم غیر مسلح نمی شود فهمید که پنل تازه چه کیفیتی دارد. دو صفحه که در روز تحویل یکسان به نظر می رسند، ممکن است چند ماه بعد یکی کم نور شود و دیگری هنوز مثل روز اول باشد. در این گزارش مرور کرده ایم که چه وقت واقعا باید ال سی دی را عوض کرد، درجه های مختلف پنل در بازار چه فرقی دارند و هزینه نهایی از چه بخش هایی تشکیل می شود.

اول مطمئن شوید که خود ال سی دی خراب است

هر صفحه سیاه یا خط دار به معنای پنل شکسته نیست. بخشی از مراجعه ها به تعمیرگاه، ایرادی دارند که با تعمیری ارزان تر از تعویض ال سی دی رفع می شود. سه تست ساده پیش از هر تصمیمی کمک می کند:

• مانیتور خارجی: لپ تاپ را با کابل HDMI به مانیتور یا تلویزیون وصل کنید و با کلیدهای Win و P حالت نمایش را عوض کنید. اگر تصویر روی صفحه بیرونی سالم است، کارت گرافیک سالم است و ایراد از خود نمایشگر یا کابل آن است.
• چراغ قوه: اگر صفحه کاملا تاریک است، نور چراغ قوه گوشی را از نزدیک روی آن بیندازید. اگر آیکون ها کم رنگ دیده شوند، پنل سالم است و ایراد از نور پس زمینه (بک لایت) است.
• زاویه درب: اگر تصویر با باز و بسته کردن درب قطع و وصل می شود یا چشمک می زند، مقصر اغلب فلت تصویر است که از محل لولا رد می شود، نه پنل.

ترک آشکار، لکه سیاه یا رنگی که کم کم پخش می شود و خطوط عمودی یا افقی ثابت، نشانه های خرابی خود پنل اند. در این حالت تعویض تقریبا تنها راه است.

اورجینال، درجه یک و کپی؛ فرق در کجاست؟

در بازار قطعه، برای ال سی دی بیشتر لپ تاپ ها سه درجه کیفیت پیدا می شود. نام ها از فروشنده ای به فروشنده دیگر کمی فرق دارد، ولی منطق یکی است:

• اورجینال: همان پنلی که سازنده لپ تاپ برای آن مدل در نظر گرفته، با همان مشخصات روشنایی، دقت رنگ و زاویه دید. این پنل ها معمولا ساخت شرکت هایی مثل BOE، AUO، LG یا شارپ هستند و کد قطعه آن ها در راهنمای سرویس خود دستگاه آمده است.
• درجه یک (های کپی): پنلی با همان اندازه، کانکتور و وضوح، که در ظاهر تفاوتی با اورجینال ندارد ولی کیفیت ساخت لایه ها و نور آن به پای نمونه اصلی نمی رسد. روز اول معمولا کسی فرق را حس نمی کند.
• کپی: ارزان ترین گزینه، با رنگ های کم جان تر، نور کمتر و یکنواختی ضعیف تر. افت روشنایی و ایراد در این پنل ها زودتر از بقیه دیده می شود.

مسئله اصلی این است که حتی کاربر حرفه ای هم نمی تواند این سه را با یک نگاه از هم جدا کند. تفاوت معمولا بعد از چند ماه کار روزانه خودش را نشان می دهد: صفحه ای که زرد یا کم نور شده، لکه ای که در گوشه پیدا شده یا رنگ هایی که دیگر مثل قبل نیستند. برای همین، آنچه کیفیت پنل را برای مشتری قابل اتکا می کند، نه حرف فروشنده بلکه چیزی است که روی فاکتور و برگه گارانتی نوشته می شود.

هزینه تعویض ال سی دی از چه بخش هایی تشکیل می شود؟

هزینه نهایی دو بخش جدا دارد: قیمت خود پنل و اجرت باز کردن، نصب و تست. در سال ۱۴۰۵، اجرت تعویض ال سی دی لپ تاپ، چه معمولی و چه لمسی، در تعمیرگاه های تخصصی تهران حدود ۲ تا ۵ میلیون تومان است و قیمت پنل جدا به آن اضافه می شود.

این اجرت برای هر سه درجه پنل تقریبا یکسان است، چون کار باز و بسته کردن دستگاه همان است. فرق قیمت اورجینال، درجه یک و کپی در خود قطعه است. قیمت پنل هم عدد ثابتی ندارد و به چند عامل بستگی دارد:

• مدل دقیق دستگاه: دو لپ تاپ ۱۵.۶ اینچی ممکن است پنل های ناسازگار داشته باشند؛ اندازه به تنهایی برای انتخاب قطعه کافی نیست.
• وضوح و نوع پنل: پنل HD ارزان ترین است و Full HD، QHD و 4K به ترتیب گران تر می شوند. پنل IPS رایج ترین نوع است و OLED گران ترین.
• لمسی بودن: در بسیاری از مدل های لمسی، لایه تاچ و ال سی دی یکپارچه است و با شکستن هر کدام، هر دو با هم عوض می شوند.
• نرخ تازه سازی: پنل های ۱۴۴ و ۱۶۵ هرتز لپ تاپ های گیمینگ از پنل های معمولی ۶۰ هرتز گران ترند.
• نرخ ارز: تقریبا همه پنل ها وارداتی اند و قیمتشان با نرخ روز ارز بالا و پایین می شود.

در بعضی لپ تاپ ها یک لایه شیشه محافظ (گلس فنی) روی پنل هست. اگر ضربه فقط همین شیشه را شکسته و پنل زیر آن سالم مانده باشد، تعویض گلس به تنهایی ممکن است و هزینه آن معمولا حدود نصف قیمت ال سی دی اورجینال است. اگر ضربه به فلت تصویر هم آسیب زده باشد، تعمیر یا تعویض فلت جداگانه حساب می شود و بسته به مدل حدود ۳ تا ۹ میلیون تومان هزینه دارد.

درجه یک بخریم یا اورجینال؟

پاسخ به اینکه دستگاه را برای چه کاری و تا چه مدت می خواهید بستگی دارد. اگر لپ تاپ قدیمی است و قرار است چند ماه دیگر فروخته یا کنار گذاشته شود، پنل درجه یک می تواند انتخاب منطقی باشد. ولی برای دستگاهی که هر روز چند ساعت روشن است، برای کار با عکس و رنگ استفاده می شود یا قرار است چند سال دیگر کار کند، تفاوت قیمت پنل اورجینال معمولا در دوام و کیفیت تصویر جبران می شود.

یک نکته را هم نباید فراموش کرد: در بیشتر تعمیرگاه های معتبر، گارانتی فقط روی پنل اورجینال داده می شود. پنل درجه یک یا کپی اگر چند ماه بعد کم نور شد یا لکه انداخت، هزینه تعویض دوباره با خود مشتری است. وقتی این ریسک را کنار تفاوت قیمت بگذارید، انتخاب ساده تر می شود.

پیش از تحویل دستگاه چه بپرسیم و چه بگیریم؟

• قیمت پنل و اجرت را جدا از هم بخواهید؛ مقایسه دو پیشنهاد فقط با همین تفکیک ممکن است.
• بپرسید پنلی که نصب می شود کدام درجه است و بخواهید همین روی فاکتور نوشته شود.
• کد قطعه پنل تازه را بخواهید. کد روی برچسب پشت خود پنل نوشته شده و با آن می شود سازنده و سازگاری قطعه را چک کرد.
• پنل خراب قبلی را پس بگیرید.
• مدت گارانتی و اینکه چه چیزی را پوشش می دهد، کتبی بگیرید.
• قبل از ترک تعمیرگاه، صفحه را با پس زمینه کاملا سفید و کاملا سیاه نگاه کنید تا پیکسل سوخته، لکه نور یا نشت نور در لبه ها دیده شود.

به لولا هم توجه کنید. اگر ضربه یا فشار لولا را شکسته یا سفت کرده باشد و تعمیر نشود، پنل نو هم بعد از چند بار باز و بسته کردن درب دوباره ترک برمی دارد.

ال سی دی را کجا عوض کنیم؟

پیدا کردن پنل درست برای یک مدل مشخص، به ویژه در لپ تاپ هایی که از یک سری چند نسخه با نمایشگرهای متفاوت دارند، کار کسی است که هر روز با همان برند سر و کار دارد. برای نمونه، HP برای بسیاری از سری هایش نسخه هایی با پنل HD، Full HD و لمسی عرضه کرده و شماره قطعه هر کدام فقط در راهنمای سرویس همان مدل آمده است. تعمیرگاهی که روی یک برند متمرکز است، این کدها را می شناسد و پنل های پرمصرف را هم در دسترس تر دارد.

اگر لپ تاپ شما HP است، سراغ یک تعمیرگاه تخصصی لپ تاپ HP بروید که پیش از شروع کار عیب یابی کند و قیمت را به تفکیک بگوید. یکی از این مجموعه ها در تهران اچ پی سرویس است که از سال ۱۳۹۳ به صورت تخصصی روی محصولات HP کار می کند. در این مرکز عیب یابی ایراد تصویر رایگان است، قیمت پنل و اجرت پیش از شروع کار جدا اعلام می شود و پنل اورجینال با گارانتی کتبی ۶ ماهه نصب می شود. اگر پنل همان مدل موجود باشد، تعویض معمولا همان روز انجام می شود.

جمع بندی

شکستن ال سی دی لپ تاپ پایان کار دستگاه نیست، ولی تصمیم عجولانه می تواند هزینه را دو برابر کند. اول با سه تست ساده مطمئن شوید که خود پنل خراب است، بعد قیمت پنل و اجرت را جدا بپرسید و درجه پنل را روی فاکتور بخواهید. پنل درجه یک برای دستگاهی که عمر کوتاهی پیش رو دارد گزینه بدی نیست، ولی برای لپ تاپی که قرار است سال ها کار کند، پنل اورجینال با گارانتی کتبی معمولا ارزان ترین انتخاب در درازمدت است.